Willem Wilmink vandaag | Afstudeerserie Photographic Design (juli 2019)

Voor deze fotoserie heeft Myrthe Effing (januari, 1992) drie gedichten van Willem Wilmink vertaald naar het nu. Drie gedichten die jaren geleden zijn geschreven door de bekende dichter uit Enschede, maar tegenwoordig ook nog actueel zijn. Ze is met een 9 afgestudeerd voor de opleiding Photographic Design in Amsterdam.

Oorlog

Elias (17) groeide op in Syrië, maar vluchtte door de oorlog naar Enschede met zijn ouders. Hij heeft de oorlog op dezelfde manier als Wilmink beleefd: als kind. Daarin beseft hij wel dat het oorlog is, maar je wilt ook graag buitenspelen met vriendjes en naar school gaan. Deze tweestrijd wordt beschreven in het gedicht Oorlog.

Tilligte vroeger

Een echtpaar uit Hengelo is 12 jaar geleden hun zoon verloren. Het jongetje werd na 36 weken dood geboren. Pas dit jaar konden ze - met dank aan een nieuwe wet - hun zoontje officieel inschrijven bij de burgerlijke stand. Vanaf nu maakt Martijn echt deel uit van de familie. Iets wat in de tijd van het gedicht Tilligte, vroeger ondenkbaar was. Het verdriet is universeel.

Huilen is gezond

Dit gedicht gaat over het verstoppen van verdriet. Maar zodra je het uit, voelt het toch als een opluchting. Het gedicht is ook een verwijzing naar het feit dat iedereen verdriet op een eigen manier verwerkt. Er is gekozen om op basis van het laatste gedicht twee zelfportretten te maken. De reden hiervoor is dat alle gedichten en teksten van Willem Wilmink in feite ook een zelfreflectie zijn op hemzelf.


Willem Wilmink 


Dichter Willem Wilmink (1936-2003) werd geboren in Enschede, de stad waar hij wel uit vertrok, maar nooit achter zich liet. In de Javastraat werd hij geboren, op 25 oktober 1936, en in de Javastraat is hij overleden, op 2 augustus 2003. Een cirkel was rond. Kenmerkend was zijn eenvoudige taalgebruik, waar empathie uitsprak voor wie het minder getroffen had in de wereld en voor wie een buitenstaander durfde te zijn. Hij zag zichzelf ook als buitenstaander, omdat hem in zijn Amsterdamse jaren niet de erkenning ten deel viel die hij verdiende. Toch had hij daarnaast de neiging overal een positieve draai aan te geven. Hij stelde graag de zaken, de feiten uit het verleden en de werkelijkheid mooier voor dan ze waren. Voor zijn gevoel is hij nooit ouder geworden dan 11. Voor zijn werk als dichter en tekstschrijver heeft dit grote consequenties gehad. Hij schreef graag en veel over kinderen, voor kinderen ook, zoals zijn bijdragen aan diverse jeugdprogramma’s op televisie laten zien. Hij had grote successen met liedteksten als De oude school, Frekie en Hilversum 3 bestond nog niet. En met het aangrijpende gedicht Ben Ali Libi.

Willem Wilmink keerde in 1991 terug naar Enschede, waar Twente hem met open armen en erkenning ontving.

OORLOG

't Was oorlog. We zaten gewoon in de klas.
Je was bang... voor een vak waar je slecht in was,
je was bang... voor een beurt, zo ineens voor het bord.
Niet bang voor de oorlog, maar voor je rapport.

De Duiste soldaten marcheerden maar an.
De Duitse soldaten, wat zongen die dan?
'Er bloeit een wit bloempje daarginds op de hei.'
Of: 'In de maand mei is de winter voorbij.'

We vonden het mooi, zo'n soldatenlied,
het kwaad dat ze deden, dat kenden we niet.
Soms was er doodsangst, door het gerucht
van vliegtuigen, met mooi weer in de lucht.

Mooi weer, dat betekende levensgevaar.
In een kelder zaten we dicht bij elkaar.
En de buurman speelde zo dapper voor spook,
en we moesten er nog wel om lachen ook.

We hadden na een bombardement
nieuw speelterrein, met gras en cement.
Daar speelde je dat je gesneuveld was,
dan lag je een tijdje dood in het gras.

Je maakte een voetbal of ook wel een bom
van proppen papier, elastiekje erom.
Het leven ging meestal gewoon maar zijn gang.
Soms was je toch bang. Soms ben ik nog bang.

Willem Wilmink

Huilen is gezond

Leg nu die krant maar even neer,
echt lezen doe je toch niet meer,
huil nou maar even.
Ja, tegen iemands lichaam aan
zou dat natuurlijk beter gaan,
maar huil nou even.

Dat jij de enige niet bent,
dat is een troost die je al kent,
dus huil maar even.
Een ander troosten voor verdriet
dat kan ook niet, dat kan ook niet,
maar huil toch even.

Altijd maar flink zijn is niet goed:
als je niet weet hoe 't verder moet,
huil dan toch even.
Straks, met nog tranen langs je kin
denk je ineens: ik heb weer zin,
om door te leven.

 

Willem Wilmink

Tilligte vroeger

 

Een vader fietst door 't boerenland

in de vroege ochtendmist

en hij heeft achterop zijn fiets

een kleine houten kist.


Daar ligt de nieuwe wereld in

waarop hij had gehoopt:

zijn zoontje dat gestorven is

voordat het werd gedoopt.

 

Vader begraaft het kereltje

in ongewijde grond

Daarboven lopen Onze Heer

de tranen langs de mond.

 

Willem Wilmink